Hallux valgus – de bunion

Een hallux valgus, in de volksmond ook wel 'bollige teen' genoemd, is een afwijking van de grote teen. In het begin valt deze afwijking misschien nauwelijks op, maar na verloop van tijd kan deze drukplekken en klachten veroorzaken – vooral bij het dragen van schoenen. Het is daarom van cruciaal belang om de veranderingen aan de voet te begrijpen en bij het kiezen van schoenen te letten op voldoende ruimte en een passende wijdte.

Wat is hallux valgus?

Bij hallux valgus wijkt de grote teen af in de richting van de andere tenen. Tegelijkertijd verschuift het eerste middenvoetsbeentje naar de binnenkant van de voet. Hierdoor ontstaat bij het grondgewricht van de grote teen de karakteristieke botuitsteeksel, die zichtbaar kan worden als een ‘bult’.

Hoe uitgesproken de afwijking is en of deze klachten veroorzaakt, kan van persoon tot persoon sterk verschillen. Sommige mensen merken gedurende langere tijd alleen de veranderde stand van de grote teen op. Bij anderen treden drukgevoeligheid, huidirritaties of pijn op bij langdurig lopen en staan. Ook problemen bij de keuze van schoenen zijn typisch.

Een hallux valgus is niet hetzelfde als een hallux rigidus. Bij hallux rigidus staat vooral de toenemende bewegingsbeperking van het basaalgewricht van de grote teen door slijtage op de voorgrond.

Hoe ontstaat een bunion?

Het ontstaan van een hallux valgus is meestal niet aan één enkele oorzaak toe te schrijven. Erfelijke aanleg kan een rol spelen. Daarnaast worden onder andere een verhoogde beweeglijkheid van de banden, spierfactoren en gelijktijdig voorkomende voetafwijkingen zoals een spreid- of platvoet genoemd. Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen.

De vroegere opvatting dat alleen ongeschikte schoenen een hallux valgus veroorzaken, schiet daarom tekort. De vorm van de schoen kan echter wel van belang zijn voor mensen met een bepaalde voetvorm of een reeds bestaande afwijking: een smal voorvoetgedeelte of een hoge hak kan extra druk uitoefenen op de bal van de voet en de tenen, waardoor het dragen van schoenen oncomfortabeler wordt.

Een spreidvoet kan samen met een hallux valgus voorkomen, maar is niet bij elke patiënt aanwezig. De twee voetafwijkingen moeten daarom afzonderlijk worden bekeken.

Welke klachten kan hallux valgus veroorzaken?

Niet elke hallux valgus veroorzaakt automatisch pijn. Klachten ontstaan vaak op de plek waar de uitpuilende eeltknobbel in contact komt met de schoen. Wrijving en druk kunnen de huid irriteren en het basaalgewricht van de grote teen gevoelig maken.

Bij ernstigere afwijkingen kunnen ook de aangrenzende tenen worden beïnvloed. De grote teen kan steeds meer in hun richting verschuiven, waardoor de ruimteverhoudingen in de voorvoet veranderen.

Als er nieuwe of hevigere pijn optreedt, de afwijking aanzienlijk toeneemt of het lopen wordt belemmerd, is een orthopedisch onderzoek aan te raden.

Wat kan er aan hallux valgus worden gedaan?

Conservatieve maatregelen kunnen vooral gericht zijn op het verminderen van klachten. Afhankelijk van de individuele bevindingen kan dit bijvoorbeeld bestaan uit het aanpassen van het schoeisel, orthopedische hulpmiddelen en fysiotherapeutische maatregelen. Een reeds bestaande botafwijking kan met dergelijke maatregelen echter doorgaans niet blijvend worden gecorrigeerd.

Welke maatregelen zinvol zijn, hangt af van de ernst van de afwijking en de aanwezige klachten. Een medische beoordeling is daarom vooral aan te raden wanneer de pijn aanhoudt of de beweeglijkheid beperkt is.

Welke schoenen zijn geschikt bij hallux valgus?

Schoenen bij hallux valgus moeten vooral voldoende ruimte bieden voor de voorvoet en zo min mogelijk extra druk uitoefenen op de bal van de voet. Daarbij is niet alleen de schoenmaat belangrijk, maar ook de juiste schoenbreedte.

Bij de keuze kunt u met name letten op de volgende eigenschappen:

• voldoende ruimte voor de grote teen en de voorvoet
• een schoenbreedte die bij de voet past
• zacht en flexibel bovenmateriaal
• zo min mogelijk knellende naden of harde randen ter hoogte van de bal van de voet
• een stevige pasvorm, zodat de voet niet naar voren in de schoen glijdt
• een lage tot matige hak

Hoeveel ruimte er daadwerkelijk nodig is, verschilt per persoon. Niet iedereen met een hallux valgus heeft automatisch een bijzonder brede schoen nodig. Het is daarom handig om je eerst vertrouwd te maken met de verschillende [schoenbreedtes uitgelegd]. Als de voorvoet aanzienlijk meer ruimte nodig heeft, kunnen ook [extra brede schoenen] een optie zijn.

Waarom is voldoende ruimte belangrijk voor gevoelige voeten?

Een schoen moet de voet ondersteunen zonder hem in te knellen. Vooral bij een uitgesproken eeltknobbel kan een te smalle schoen zijdelings op het basisuitsteekgewricht van de grote teen drukken. Meer ruimte in de voorvoet en een soepel bovenmateriaal kunnen helpen om dergelijke drukplekken te voorkomen.

Hoogwaardig, zacht leer kan zich tijdens het dragen aanpassen aan de individuele voetvorm. Het blijft echter van cruciaal belang dat de schoen al bij het passen voldoende ruimte biedt. Erop vertrouwen dat een duidelijk te strakke schoen later voldoende zal meegaan, is niet verstandig.

Wie bijzonder drukgevoelige voeten heeft, vindt onder [Schoenen voor gevoelige voeten] meer tips voor het kiezen van de juiste schoen.

Als er individueel aangepaste inlegzolen worden gedragen, kan bovendien een [uitneembaar voetbed] handig zijn. Of inlegzolen bij een hallux valgus medisch zinvol zijn, moet echter individueel worden besproken met de behandelende arts of een orthopedisch gespecialiseerd bedrijf.

Hallux valgus: een goede pasvorm ontlast de voet in het dagelijks leven

Een hallux valgus is een complexe afwijking waarvan het ontstaan door verschillende factoren wordt beïnvloed. Schoenen kunnen de oorzaak niet wegnemen, maar ze kunnen wel doorslaggevend zijn voor hoe comfortabel de voet in het dagelijks leven aanvoelt.

Let daarom op voldoende ruimte in de voorvoet, een geschikte wijdte, zachte materialen en een stevige pasvorm. Juist bij gevoelige voeten loont het de moeite om schoenen niet alleen op basis van de aangegeven maat te kiezen, maar ook te letten op hoe goed ze aansluiten op de werkelijke vorm van de voet.